(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.118. అధ్యాయః 118
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి సచివాదిగుణవర్ణనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-118-0x(5660)(69351)
స శ్వా ప్రకృతిమాపన్నః పరం దైన్యముపాగమత్।
ఋషిణా హుంకృతః పాపస్తపోవనబహిష్కృతః॥ 12-118-1(69352)
ఏవం రాజ్ఞా మతిమతా విదిత్వా శీలశౌచతాం।
ఆర్జవం ప్రకృతిం సత్వం శ్రుతం వృత్తం కులం దమం॥ 12-118-2(69353)
అనుక్రోశం బలం వీర్యం ప్రభావం ప్రశమం క్షమాం।
భృత్యాయేమంత్రిణో యోగ్యాస్తత్ర స్థాప్యాః సురక్షితాః॥ 12-118-3(69354)
నాషరీక్ష్య మహీపాలః ప్రకర్తుం భృత్యమర్హతి।
అకులీననరాకీర్ణో న రాజా సుఖమేధతే॥ 12-118-4(69355)
కులజః ప్రాకృతో రాజంస్తత్కులీనతయా సదా।
న పాపే కురుతే బుద్ధిం నింద్యమానోఽప్యనాగసి॥ 12-118-5(69356)
అకులీనస్తు పురుషః ప్రాకృతః సాధుసంక్షయాత్।
దుర్లభైశ్వర్యతాం ప్రాప్తో నిందితః శత్రుతాం వ్రజేత్॥ 12-118-6(69357)
`కాకః శ్వానోఽకులీనశ్చ బిడాలః సర్ప ఏవ చ।
అకులీనా చ యా నారీ తుల్యాస్తే పరికీర్తితాః॥ 12-118-7(69358)
లోకపాలాః సదోద్విగ్నాః పశ్యంత్యకులజాన్యథా।
నారీం వా పురుషం వాఽథ శీలం తత్రాపి కారణం॥ 12-118-8(69359)
దుష్కులీనా చ యా స్త్రీ స్యాద్దుష్కులీనశ్చ యః పుమ।
అహింసాశీలసంయోగాద్ధర్మశ్చాఽఽకులతాం వ్రజేత్॥ 12-118-9(69360)
ధర్మం ప్రతి మహారాజ శ్లోకానాహ బృహస్పతిః।
శృణు సర్వాన్మహీపాల హృది తాంశ్చ కరిష్యసి॥ 12-118-10(69361)
అసితం సితకర్మాణం యథా దాంతం తపస్వినం।
వృత్తస్థమపి చండాలం తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః॥ 12-118-11(69362)
యది ఘాతయతే కశ్చిత్పాపసత్వం ప్రజాహితః।
సర్వసత్వహితార్థాయ న తేనాసౌ విహింసకః॥ 12-118-12(69363)
ద్వీపినం శరభం సింహం వ్యాఘ్రం కుంజరమేవ చ।
మహిషం చ వరాహం చ సూకరం శ్వానపన్నగాన్॥ 12-118-13(69364)
గోబ్రాహ్మణహితార్థాయ బాలస్త్రీరక్షణాయ చ।
వృద్ధాతురపరిత్రాణే యో హినస్తి స ధర్మవిత్॥ 12-118-14(69365)
బ్రాహ్మణః పాపకర్మా చ ంలేచ్ఛో వా ధార్మికః శు వః।
శ్రేయాంస్తత్ర భవేన్ంలేచ్ఛో బ్రాహ్మణః పాపకృత్తమః॥ 12-118-15(69366)
దుష్కులీనః కులీనో వా యః కశ్చిచ్ఛీలవాన్నరః।
ప్రకృతిం తస్య విజ్ఞాయ స్థిరాం వా యది వాఽస్థిరాం॥ 12-118-16(69367)
శీలం వాఽనుత్తమం కర్మ కుర్యాద్రాజా సమాహితః।
నియుంజీత మహీపాలో దుర్వృత్తం పాపకర్మసు॥' 12-118-17(69368)
కులీనం శిక్షితం ప్రాజ్ఞం జ్ఞానవిజ్ఞానకోవిదం।
సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞం సహిష్ణుం దేశజం తథా॥ 12-118-18(69369)
కృతజ్ఞం బలవంతం చ క్షాంతం దాంతం జితేంద్రియం।
అలుబ్ధం లబ్ధసంతుష్టం స్వామిమిత్రబుభూషకం॥ 12-118-19(69370)
సచివం దేశకాలజ్ఞం సర్వసంగ్రహణే రతం।
సంస్కృతం యుక్తవచనం హితైషిణమతంద్రితం॥ 12-118-20(69371)
యుక్తాచారం స్వవిషయే సంధివిగ్రహకోవిదం।
శస్తం త్రివర్గవేత్తారం పౌరజానపదప్రియం॥ 12-118-21(69372)
సేనావ్యూహనతత్త్వజ్ఞం బలహర్షణకోవిదం।
ఇంగితాకరాతత్త్వజ్ఞం యాత్రాసేనావిశారదం॥ 12-118-22(69373)
హస్తిశిక్షాశ్వతత్త్వజ్ఞమహంకారవివర్జితం।
ప్రగల్భం దక్షిణం దాంతం బలినం యుక్తమంత్రిణం॥ 12-118-23(69374)
చౌక్షం చౌక్షజనాకీర్ణం సువేషం సుఖదర్శనం।
నాయకం నీతికుశలం గుణైః షఙ్భిః సమన్వితం॥ 12-118-24(69375)
అస్తబ్ధం ప్రశ్రితం శ్లక్ష్ణం మృదువాదినమేవ చ।
ధీరం మహర్ద్ధి చ దేశకాలోపపాదకం॥ 12-118-25(69376)
సచి యః ప్రకురుతే న చైనమవమన్యతే।
తస్య విస్తీర్యతే రాజ్యం జ్యోత్స్నా గ్రహపతేరివ॥ 12-118-26(69377)
ఏతైరేవ గుణైర్యుక్తో రాజా శాస్త్రవిశారదః।
ఏష్టవ్యో ధర్మపరమః ప్రజాపాలనతత్పరః॥ 12-118-27(69378)
ధీరో మర్షీ శుచిః శీఘ్రః కాలే పురుషకారవిత్।
శుశ్రూషుః శ్రుతవాఞ్శ్రోతా ఊహాపోహవిశారదః॥ 12-118-28(69379)
మేధావీ ధారణాయుక్తో యథాన్యాయోపపాదకః।
దాంతః సదా ప్రియాభాషీ క్షమావాంశ్చ విపర్యయే॥ 12-118-29(69380)
నాతిచ్ఛేత్తా స్వయంకారీ శ్రద్ధాలుః సుఖదర్శనః।
ఆర్తహస్తప్రదో నిత్యమాప్తామాత్యో నయే రతః॥ 12-118-30(69381)
నాహంవాదీ ననిర్ద్వంద్వో నయత్కించనకారకః।
కృతే కర్మణ్యమోఘానాం కర్తా భృత్యజనప్రియః॥ 12-118-31(69382)
సంగృహీతజనోఽస్తబ్ధః ప్రసన్నవదనః సదా।
త్రాతా భృత్యజనాపేక్షీ న క్రోధీ సుమహామనాః॥ 12-118-32(69383)
యుక్తదండో న నిర్దండో ధర్మకార్యానుశాసనః।
చారనేత్రః ప్రజావేక్షీ ధర్మార్థకుశలః సదా॥ 12-118-33(69384)
రాజా గుణశతాకీర్ణ ఏష్టవ్యస్తాదృశో భవేత్।
యోధాశ్చైవ మనుష్యేంద్ర సర్వైర్గుణగణైర్వృతాః॥ 12-118-34(69385)
అన్వేష్టవ్యాః సుపురుషాః సహాయా రాజ్యధారణే।
న విమానయితవ్యాస్తే రాజ్ఞా వృద్ధిమభీప్సతా॥ 12-118-35(69386)
యోధాః సమరశౌండీరాః కృతజ్ఞాః శాస్త్రకోవిదాః।
ధర్మశాస్త్రసమాయుక్తాః పదాతిజనసంవృతాః॥ 12-118-36(69387)
అర్థమానవివృద్ధాశ్చ రథచర్యావిశారదాః।
ఇష్వస్త్రకుశలా యస్య తస్యేయం నృపతేర్మహీ॥ 12-118-37(69388)
`జ్ఞాతీనామనవజ్ఞానం భృత్యేష్వశఠతా తథా।
నైపుణం చార్థచర్యాసు యస్యైతే తస్య సా మహీ॥ 12-118-38(69389)
ఆలస్యం చైవ నిద్రా చ వ్యసనాన్యతిహాస్యతా।
యస్తైతాని న విద్యంతే తస్యైవ సుచిరం మహీ॥ 12-118-39(69390)
వృద్ధసేవీ మహోత్సాహో వర్ణానాం చైవ రక్షితా।
ధర్మచర్యాః సదా యస్య తస్యేయం సుచిరం మహీ॥ 12-118-40(69391)
నీతివర్త్మానుసరణం నిత్యముత్థానమేవ చ।
రిపూణామనవజ్ఞానం తస్యేయం సుచిరం మహీ॥ 12-118-41(69392)
ఉత్థానం చైవ దైవం చ తయోర్నానాత్వమేవ చ॥
మనునా వర్ణితం పూర్వం వక్ష్యే శృణు తదేవ హి॥ 12-118-42(69393)
ఉత్థానం హి నరేంద్రాణాం బృహస్పతిరభాషత।
నయానయవిధానజ్ఞః సదా భవ కురూద్వహ॥ 12-118-43(69394)
దుర్హృదాం ఛిద్రదర్శీ యః సుహృదాముపకారవాన్।
విశేషవిచ్చ భృత్యానాం స రాజ్యఫలమశ్నుతే॥ ' 12-118-44(69395)
సర్వసంగ్రహణే యుక్తో నృపో భవతి యః సదా।
ఉత్థానశీలో మంత్రాఢ్యః స రాజా రాజసత్తమః॥ 12-118-45(69396)
శక్యా చాశ్వసహస్రేణ వీరారోహేణ భారత।
సంగృహీతమనుష్యేణ కృత్స్నా జేతుం వసుంధరా॥ ॥ 12-118-46(69397)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి అష్టాదశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 118॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-118-6 అకులీనస్తు నిందామాత్రేణ శత్రుతాం వ్రజేత్। సాధుసంశ్రశ్చాదితి ఝ. పాఠః॥
12-118-19 స్వామినో మిత్రాణాం బుభూషకం ఐశ్వర్యలిప్సుం॥
12-118-20 సర్వసంగ్రహణే ప్రాణిమాత్రరంజనే॥
12-118-24 చౌక్షం శుద్ధం॥
12-118-28 మర్షీ క్షమీ॥
12-118-29 విపర్యయేఽక్షమావతి అపకారిణి క్షమావాన్॥
12-118-31 ననిర్ద్వంద్వో ననిష్పరిగ్రహః॥
12-118-33 చారనేత్రః పరాపేక్షీ ఇతి ట. డ. థ. పాఠః॥
12-118-37 అభయా గజపృష్ఠస్థాః ఇతి ఝ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.